Ντέιβιντ Χιουμ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ

Εισαγωγή – Μετάφραση – Σχόλια: Δημήτρης Σανταμούρης

Επίμέλεια: Διονύσιος Δρόσος

(Δοκίμια - Μελέτες, Ευμενείς έλεγχοι, Νέες εκδόσεις)

«Κατά το έτος 1751, δημοσιεύτηκε στο Λονδίνο η Έρευνα για τις αρχές της ηθικής, η οποία, κατά την προσωπική μου άποψη (αν και δεν θα έπρεπε να εκφέρω κρίση επί του θέματος), είναι το ασύγκριτα καλύτερο από όλα τα ιστορικά, φιλοσοφικά ή φιλολογικά έργα μου. Το έργο αυτό αγνοήθηκε και πέρασε απαρατήρητο από τον κόσμο».

Χιουμ, Η δική μου ζωή

Η Έρευνα για τις αρχές της ηθικής (1751), το μοναδικό αμιγώς ηθικό έργο του Χιουμ, αποτελεί μια σύνοψη του τρίτου βιβλίου της Πραγματείας για την ανθρώπινη φύση. Εδώ ορισμένα θέματα διευκρινίζονται και φωτίζονται διεξοδικότερα και «διορθώνονται ορισμένα κενά στην επιχειρηματολογία και κυρίως στη διατύπωση της πρώιμης μορφής», ώστε να αρθρώνεται «πλήρης απάντηση» στις κριτικές του παλαιότερου έργου. Μέσω της πειραματικής μεθόδου συλλογισμού και της παρατήρησης, ο Χιουμ παρουσιάζει μια άκρως πρωτοποριακή και σημαίνουσα ηθική θεωρία, σύμφωνα με την οποία η ηθική βασίζεται στα φυσικά συναισθήματα και τα πάθη των ανθρώπων. Η φυσική ευμένεια, η τεχνητή αρετή της δικαιοσύνης και η επεξεργασία των υπόλοιπων κοινωνικών αρετών οδήγησαν τον Χιουμ στην ιδέα ενός φυσιοκρατικού μοντέλου ερμηνείας της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Ο φυσικός μηχανισμός της συμπάθειας, μέσω της οποίας κάθε άνθρωπος μεταβιβάζει στους συνανθρώπους του τα ευμενή του συναισθήματα, εκπληρώνει το «εμπόριο των ηθικών συναισθημάτων». Για να εξηγήσει και να περιγράψει την ανθρώπινη ηθική ψυχολογία, ο Χιουμ εξετάζει τις ποιότητες εκείνες των ανθρώπων μέσω των οποίων διαμορφώνεται η προσωπική τους αξιομισθία. Υποστηρίζει ότι τα πάθη αποτελούν τα μοναδικά κίνητρα των πράξεων και ότι οι ηθικές κρίσεις εξαρτώνται αποκλειστικά από το συναίσθημα επιδοκιμασίας και αποδοκιμασίας το οποίο εγείρεται στους αμερόληπτους παρατηρητές· διατείνεται πως σκοπός και θεμέλιο της ηθικής και της δικαιοσύνης δεν είναι παρά η δημόσια ωφελιμότητα και η προαγωγή των κοινωνικών συμφερόντων. Όλα αυτά υπό το πρίσμα και την καθοδήγηση μιας βαθιάς και ρηξικέλευθης ιδέας: «Η ηθική φιλοσοφία είναι η επιστήμη της ανθρώπινης φύσης».

ISBN 978-618-5076-40-5
Σελίδες 444
Τιμή 24,8€

Ντέιβιντ Χιουμ

Ντέιβιντ Χιουμ

Ο Ντέιβιντ Χιουμ (1711-1776), φιλόσοφος και ιστορικός του σκωτικού Διαφωτισμού, θεωρείται ο πρώτος στην ιστορία της φιλοσοφίας ο οποίος επιχείρησε την εμπειρική θεμελίωση της «Επιστήμης του Ανθρώπου», εισάγοντας την «πειραματική μέθοδο συλλογισμού στα ηθικά θέμα - τα». Σε ηλικία δύο ετών έμεινε ορφανός από πατέρα και, μαζί με τα αδέλφια του, μεγάλωσε υπό την αφοσιωμένη φροντίδα της μητέρας του, η οποία έλεγε για τον νεαρό Ντέιβιντ ότι ο νους του βρισκόταν σε «ασυνήθιστη εγρήγορση». Σπούδασε στο Εδιμβούργο και ήδη από την εφηβεία άρχισε τη μελέτη της κλασικής γραμματείας, της φυσικής φιλοσοφίας, των μαθηματικών, της λογικής, της γνωσιοθεωρίας, της μεταφυσικής, της ηθικής φιλοσοφίας και της ιστορίας. Το 1734 μετέβη στην πόλη La Flèche της Anjou, στο κολέγιο της οποίας είχε σπουδάσει ο Ντεκάρτ, όπου επιδόθηκε στη συγγραφή, και κατόπιν επέστρεψε στο Λονδίνο για να δημοσιεύσει, σε ηλικία 28 ετών, το πρώτο φιλοσοφικό του έργο, την Πραγματεία για την ανθρώπινη φύση. Η καινοτομία των απόψεών του προκάλεσε την απορριπτική κριτική των συγχρόνων του, οι οποίοι του απέδωσαν τον χαρακτηρισμό του άθεου και ακραίου αγνωστικιστή. Στη συνέχεια, θα συγγράψει τα έργα: Δοκίμια: Ηθικά, πολιτικά, φιλολογικά, Έρευνα για την ανθρώπινη νόηση, Έρευνα για τις αρχές της ηθικής, Τέσσερις διατριβές (στις οποίες περιλαμβάνεται Η φυσική ιστορία της θρησκείας) και τους έξι τόμους της Ιστορίας της Αγγλίας. Το 1769 αποσύρθηκε στη Σκωτία για να συντάξει τους Διαλόγους για τη φυσική θρησκεία και την αυτοβιογραφία του υπό τον τίτλο «Η δική μου ζωή», τα οποία δημοσιεύτηκαν μετά το 1776, έτος θανάτου του.

Close